Een wilsverklaring is een document waarin je vastlegt welke medische zorg je wel of niet wilt ontvangen op het moment dat je dit zelf niet meer kunt aangeven. Veel mensen willen hun wensen graag zwart-op-wit hebben, maar weten niet goed waar ze moeten beginnen. In dit artikel lees je wat er in een wilsverklaring kan staan, hoe je er zelf één opstelt en waarmee je rekening houdt.
In het kort
- Een wilsverklaring beschrijft je wensen over medische behandelingen voor het geval je dit zelf niet meer kunt aangeven.
- Je kunt een wilsverklaring zelf en gratis opstellen; een notaris is niet verplicht.
- Bespreek je wilsverklaring altijd met je huisarts, zodat die bekend is in je medisch dossier.
Wat is een wilsverklaring?
Een wilsverklaring is een persoonlijk document waarin je beschrijft hoe je behandeld wilt worden als je zelf niet meer kunt communiceren, bijvoorbeeld door een coma, vergevorderde dementie of een andere ernstige aandoening. Het is geen wet, maar een belangrijk hulpmiddel: artsen en naasten kunnen er hun beslissingen op baseren wanneer jij dat zelf niet meer kunt.
Een wilsverklaring is geen vervanging van een gesprek met je huisarts, maar wel een goede aanvulling. De KNMG (Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst) publiceert informatie over hoe artsen met wilsverklaringen omgaan; het is goed om te weten dat een arts altijd een medische afweging blijft maken op het moment zelf.
Wat kun je vastleggen in een wilsverklaring?
Er bestaan verschillende soorten wilsverklaringen, en je kunt ze combineren in één document of los van elkaar opstellen:
- Behandelverbod: je geeft aan welke behandelingen je niet meer wilt, zoals reanimatie, beademing of een maagsonde, in bepaalde omstandigheden.
- Niet-reanimeren verklaring: een specifieke verklaring, vaak ook als penning te dragen, dat je niet gereanimeerd wilt worden.
- Euthanasieverzoek: een verklaring waarin je aangeeft dat je euthanasie wilt overwegen bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Lees meer over wat er precies in een euthanasieverklaring moet staan.
- Wensen rond palliatieve zorg: bijvoorbeeld waar je het liefst verzorgd wilt worden in de laatste levensfase. Dit sluit aan op de vraag wat palliatieve zorg precies inhoudt en wanneer die begint.
Je bepaalt zelf hoe uitgebreid je wilt zijn. Sommige mensen beschrijven alleen de grote lijnen, anderen gaan tot in detail in op specifieke situaties.
Wilsverklaring opstellen: stap voor stap
- Denk na over je wensen. Praat hierover met je partner, kinderen of andere naasten. Dit soort gesprekken voelen in het begin vaak ongemakkelijk, maar geven achteraf veel rust.
- Schrijf je verklaring op. Gebruik een voorbeeldformat als houvast, maar formuleer het uiteindelijk in je eigen woorden zodat het echt jouw wensen weergeeft.
- Onderteken en dateer het document. Zonder handtekening en datum heeft een wilsverklaring weinig waarde.
- Bespreek de verklaring met je huisarts. Je huisarts kan de verklaring toevoegen aan je medisch dossier en met je meedenken over de haalbaarheid van je wensen.
- Informeer je naasten. Zorg dat de mensen om je heen weten dat de verklaring bestaat en waar die te vinden is.
- Herzie de verklaring periodiek. Wensen kunnen veranderen; een recente datum geeft meer gewicht aan het document.
Praktisch overzicht
| Onderdeel | Waarom belangrijk |
|---|---|
| Handtekening en datum | Toont dat de verklaring recent en bewust is opgesteld |
| Concrete situatie-omschrijving | Maakt de verklaring behapbaar voor een arts |
| Gesprek met huisarts | Verklaring wordt onderdeel van je medisch dossier |
| Kopie bij naasten | Zorgt dat de verklaring op het juiste moment gevonden wordt |
Wilsverklaring, levenstestament en euthanasieverklaring: wat is het verschil?
Deze documenten worden vaak met elkaar verward, maar dienen een ander doel. Een wilsverklaring gaat specifiek over medische behandelwensen. Een levenstestament is breder: hierin leg je vast wie jouw financiële en persoonlijke zaken mag regelen als je dat zelf niet meer kunt, vaak via een notaris. Een euthanasieverklaring is weer een specifiek onderdeel dat zich richt op een verzoek om euthanasie bij ondraaglijk lijden. Je kunt al deze documenten los van elkaar hebben, of ze in samenhang opstellen zodat ze elkaar aanvullen in plaats van tegenspreken.
Waar bewaar je je wilsverklaring?
Bewaar het origineel op een vaste, vindbare plek en geef een kopie aan je huisarts, partner of een ander direct familielid. Sommige mensen kiezen ervoor om via de NVVE (Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde) een verklaring te laten registreren of om een wilsverklaring-pasje bij zich te dragen. Zo is de kans groter dat je wensen op het juiste moment bekend zijn, ook in een acute situatie.
Veelgestelde vragen
Is een wilsverklaring wettelijk verplicht?
Nee, een wilsverklaring is niet verplicht. Zonder schriftelijke verklaring is het voor artsen en naasten wel lastiger om jouw wensen te kennen op het moment dat je dit zelf niet meer kunt aangeven.
Heb ik een notaris nodig voor een wilsverklaring?
Nee, je kunt een wilsverklaring zelf opstellen en ondertekenen. Een notaris is niet verplicht, dat ligt anders bij een levenstestament.
Hoe vaak moet ik mijn wilsverklaring vernieuwen?
Er is geen wettelijke termijn, maar het is verstandig om je verklaring elke paar jaar of na een belangrijke levensgebeurtenis opnieuw te bekijken en te ondertekenen met een actuele datum.
