Orgaandonatie na overlijden is een keuze die veel mensen liever niet uitstellen, maar ook niet vaak bespreken. Toch is het goed om te weten hoe het werkt: wat je kunt vastleggen, welke rol je naasten hebben en wat er na overlijden gebeurt. In dit artikel lees je de basis, zodat je een bewuste keuze kunt maken en je wensen duidelijk zijn voor de mensen om je heen.
In het kort
- Je keuze voor orgaandonatie leg je vast in het donorregister; je kunt die op elk moment wijzigen.
- Er zijn meerdere keuzes mogelijk, waaronder ja, nee, of je naasten laten beslissen.
- Bespreek je wens met je naasten, zodat zij weten wat jij wilt.
Hoe werkt orgaandonatie in Nederland?
In Nederland geldt een systeem met actieve donorregistratie. Dat betekent dat je zelf een keuze vastlegt in het donorregister. Heb je nog niets geregeld, dan wordt je in de regel door de overheid benaderd, met de mogelijkheid om alsnog een keuze te maken. Actuele informatie over de regels vind je op rijksoverheid.nl.
Orgaandonatie is alleen mogelijk onder bijzondere medische omstandigheden, meestal in het ziekenhuis. Artsen beoordelen op het moment van overlijden of donatie medisch mogelijk is. Een ja in het register betekent dus niet dat donatie altijd kan plaatsvinden.
Welke keuzes kun je vastleggen?
Je kunt in het donorregister onder meer aangeven:
- dat je toestemming geeft voor donatie, eventueel voor bepaalde organen of weefsels;
- dat je geen toestemming geeft;
- dat je de beslissing overlaat aan je naasten of aan een door jou aangewezen persoon.
Je kunt je keuze op elk moment aanpassen. Een besluit van jaren geleden hoeft dus niet te blijven staan. Heb je ook medische wensen voor het einde van je leven, dan helpt een wilsverklaring om alles overzichtelijk vast te leggen. Voor het levenseinde zelf is er daarnaast de euthanasieverklaring, een apart document met een andere functie.
Orgaandonatie leeftijd: is er een grens?
Voor orgaandonatie bestaat in de regel geen vaste maximumleeftijd. Medische geschiktheid is bepalend en wordt door artsen beoordeeld op het moment dat het speelt. Dat betekent ook dat de leeftijd op zichzelf geen reden hoeft te zijn om je keuze niet vast te leggen. Voor minderjarigen gelden aparte regels; lees daarvoor de actuele informatie bij de overheid.
Wat gebeurt er na overlijden?
Bij een donatie vindt de ingreep plaats in het ziekenhuis, met zorg voor de overledene. Daarna kan de uitvaart gewoon worden voorbereid. Het opbaren en afscheid nemen is doorgaans mogelijk; spreek dit vooraf af met de zorgverleners en de uitvaartverzorger. Meer over wat er na overlijden gebeurt, lees je in wat er met het lichaam gebeurt na overlijden.
Voor- en nadelen: waar twijfelen mensen over?
Mensen die twijfelen noemen vaak vragen over het moment van overlijden, over de zorg voor het lichaam of over hun geloof of levensovertuiging. Er is geen goed of fout antwoord: het is een persoonlijke keuze. Stel gerust vragen aan je huisarts of een zorgverlener als je onzekerheden hebt, zodat je met kennis kiest. Het kan helpen om de voor- en nadelen op papier te zetten en daarna met een naaste te bespreken.
Je naasten betrekken
Naasten krijgen in de praktijk te maken met de vraag naar donatie op een moment dat ze veel te verwerken hebben. Weten ze wat jij wilt, dan is dat een steun. Vertel hun wat je hebt vastgelegd en waarom. Voor andere zaken die je rond overlijden kunt regelen, bekijk de checklist na een overlijden.
Dit artikel is algemene informatie en geen medisch of juridisch advies. Bespreek je vragen met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Moet je zelf iets regelen voor orgaandonatie?
Je kunt je keuze vastleggen in het donorregister en die altijd wijzigen. Heb je niets vastgelegd, dan krijg je daarover in de regel bericht van de overheid; controleer je registratie dus even.
Is er een leeftijdsgrens voor orgaandonatie?
Niet in de zin van een vaste grens. Of organen of weefsel geschikt zijn, beoordelen artsen op het moment van overlijden aan de hand van de medische situatie.
Kunnen nabestaanden de uitvaart nog gewoon regelen?
Ja. Orgaandonatie vindt plaats voordat de uitvaart wordt voorbereid. Daarna is bijvoorbeeld opbaren en afscheid nemen meestal gewoon mogelijk. Bespreek de details met de zorgverleners.
