Een euthanasieverklaring, ook wel wilsverklaring euthanasie genoemd, is een document waarin je beschrijft onder welke omstandigheden je euthanasie zou willen overwegen als je zelf niet meer in staat bent om dat op dat moment te bespreken. Het is een gevoelig, persoonlijk document dat het gesprek met je arts en naasten juist mogelijk maakt in plaats van vervangt. Hieronder lees je wat er in een euthanasieverklaring kan staan en hoe je hem het beste opstelt.
In het kort
- Een euthanasieverklaring beschrijft je wens rond euthanasie voor het geval je dit zelf niet meer kunt aangeven.
- De verklaring is een hulpmiddel voor je arts, geen garantie: de wettelijke zorgvuldigheidseisen blijven altijd gelden.
- Bespreek de verklaring tijdig en herhaaldelijk met je huisarts.
Wat is een euthanasieverklaring precies?
Een euthanasieverklaring is een specifieke vorm van een wilsverklaring waarin je aangeeft dat je, bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden, euthanasie wilt overwegen. De verklaring is bedoeld om je arts een aanwijzing te geven van jouw wensen op een moment dat je dit zelf niet meer kunt uitspreken, bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie of een acute medische situatie.
Het is belangrijk om te weten dat een euthanasieverklaring geen wettelijke garantie geeft op euthanasie. De behandelend arts toetst op het moment zelf altijd of aan de zorgvuldigheidseisen wordt voldaan, zoals vastgelegd in de euthanasiewetgeving. De KNMG en de NVVE bieden allebei achtergrondinformatie over hoe dit proces in de praktijk werkt.
Wat moet er in een euthanasieverklaring staan?
Een goede euthanasieverklaring is persoonlijk en concreet. Denk aan de volgende onderdelen:
- Je motivatie: waarom vind je een waardig levenseinde belangrijk en wat maakt lijden voor jou ondraaglijk?
- Concrete situaties: beschrijf zo specifiek mogelijk in welke omstandigheden je euthanasie zou willen overwegen, bijvoorbeeld bij een bepaald stadium van dementie of bij blijvend, ernstig lichamelijk lijden.
- Wie je vertrouwt: benoem eventueel wie namens jou het gesprek met de arts kan voeren als jij dat zelf niet meer kunt.
- Datum en handtekening: onmisbaar om de verklaring actueel en geldig te laten zijn.
- Herhaling van je wens: het helpt als uit de verklaring blijkt dat je deze wens over een langere periode en bij meerdere gelegenheden hebt uitgesproken.
Vermijd het gebruik van vage of algemene bewoordingen. Hoe concreter je omschrijft wat voor jou “ondraaglijk lijden” betekent, hoe beter een arts op een later moment kan inschatten of jouw verklaring op die situatie van toepassing is.
Verschil met een algemene wilsverklaring
Een algemene wilsverklaring kan ook een behandelverbod of reanimatiewens bevatten, terwijl een euthanasieverklaring zich specifiek richt op het verzoek om levensbeëindiging bij lijden. Veel mensen kiezen ervoor beide documenten op te stellen, zodat hun wensen op verschillende momenten in het ziekteproces duidelijk zijn.
Hoe bespreek je de verklaring met je huisarts?
Wacht niet tot een crisismoment om over je euthanasieverklaring te praten. Plan een apart gesprek met je huisarts of behandelend specialist waarin je de verklaring toelicht. Vraag of de arts zich kan voorstellen dat hij of zij, gegeven jouw situatie, aan een toekomstig verzoek zou kunnen meewerken. Dit gesprek geeft geen zekerheid, maar wel meer duidelijkheid over wat wel en niet haalbaar is. Herhaal dit gesprek periodiek, zeker als je gezondheid verandert of als je van huisarts wisselt.
Wil je meer weten over hoe de procedure rond een concreet euthanasieverzoek verloopt? Lees dan ook hoe euthanasie aanvragen stap voor stap in zijn werk gaat.
Waar bewaar en registreer je de verklaring?
Bewaar het originele document op een vaste plek en zorg dat je huisarts een kopie heeft voor je medisch dossier. Informeer ook je partner of naaste familie, zodat zij op een moeilijk moment weten dat de verklaring bestaat. Sommige mensen laten hun verklaring daarnaast registreren via de NVVE, wat kan helpen om de wens breder bekend te maken.
Wat als je van gedachten verandert of twijfelt?
Het is heel normaal om te twijfelen over de inhoud van je euthanasieverklaring, ook nadat je hem al hebt opgesteld. Gedachten over een waardig levenseinde kunnen verschuiven naarmate je ouder wordt, een diagnose krijgt of een naaste iets soortgelijks meemaakt. Zie de verklaring daarom niet als een eenmalige, definitieve keuze, maar als een levend document dat meebeweegt met wie je bent en wat je op een bepaald moment belangrijk vindt.
Merk je dat je twijfelt, bespreek dit dan opnieuw met je huisarts in plaats van de verklaring stil te laten liggen. Ook naasten mogen weten dat je worstelt met dit onderwerp: het gesprek erover is vaak waardevoller dan het document zelf. Wil je je wensen rond het levenseinde breder vastleggen, bijvoorbeeld ook rond behandelingen die je niet meer wilt ondergaan, dan is het goed om deze euthanasieverklaring te combineren met een bredere wilsverklaring.
Veelgestelde vragen
Is een euthanasieverklaring een garantie op euthanasie?
Nee. Een euthanasieverklaring is een uiting van je wens, maar een arts beoordeelt op het moment zelf altijd zelfstandig of aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen wordt voldaan.
Kan ik mijn euthanasieverklaring later aanpassen?
Ja, je kunt de verklaring op elk moment aanpassen of intrekken zolang je dit zelf kunt aangeven. Onderteken en dateer een nieuwe versie steeds opnieuw.
Bij wie leg ik mijn euthanasieverklaring neer?
Bespreek de verklaring met je huisarts of behandelend specialist, zodat deze in je medisch dossier terechtkomt, en geef ook een kopie aan je naasten.
