Nabestaandenpensioen: wat is het en wanneer heb je er recht op?

Als je partner overlijdt, komt al snel de vraag: heb je recht op nabestaandenpensioen, en hoe vraag je dat aan? Nabestaandenpensioen is een uitkering die sommige pensioenfondsen bieden aan de partner of kinderen van een overleden deelnemer, maar het is geen vanzelfsprekend recht. In dit artikel leggen we uit wat nabestaandenpensioen precies inhoudt, hoe het zich verhoudt tot de AOW en de Anw, en wat je zelf moet regelen.

Wat is nabestaandenpensioen precies?

Nabestaandenpensioen is een aanvulling op het inkomen die een pensioenfonds uitkeert aan de partner en/of kinderen van iemand die is overleden, als onderdeel van diens pensioenregeling. Het wordt opgebouwd (of soms verzekerd op risicobasis) tijdens het werkzame leven van de deelnemer, samen met het ouderdomspensioen. Of er daadwerkelijk nabestaandenpensioen wordt uitgekeerd, en hoe hoog dat bedrag is, hangt volledig af van de regeling van het specifieke pensioenfonds.

Belangrijk om te weten: nabestaandenpensioen is geen wettelijke, overheidsbrede regeling zoals de AOW. Het is onderdeel van een arbeidsvoorwaarde, geregeld via de werkgever en het pensioenfonds waarbij die werkgever is aangesloten.

Nabestaandenpensioen en AOW: het verschil

Deze twee regelingen worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze los van elkaar staan:

• AOW is de wettelijke basisvoorziening voor mensen die de AOW-leeftijd hebben bereikt, uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank. Overlijdt je partner, dan verandert je eigen AOW-situatie (bijvoorbeeld van partnertoeslag naar een individuele uitkering), maar dit is geen nabestaandenpensioen.
• Nabestaandenpensioen komt van het pensioenfonds van de overledene en is aanvullend op de AOW. Meer over de eerste stappen rond uitkeringen lees je in ons artikel over AOW en uitkeringen na overlijden.

Daarnaast bestaat er nog de Anw (Algemene nabestaandenwet), een aparte overheidsuitkering voor nabestaanden die aan strikte voorwaarden voldoen, zoals het hebben van jonge kinderen of een bepaalde mate van arbeidsongeschiktheid. De Anw staat los van het nabestaandenpensioen van een pensioenfonds; in sommige situaties kun je beide ontvangen, in andere situaties geen van beide. Voor de actuele voorwaarden raadpleeg je rijksoverheid.nl.

Wie heeft recht op nabestaandenpensioen?

Of je in aanmerking komt, hangt af van een aantal factoren:

• De pensioenregeling van de overledene. Niet elke werkgever of pensioenfonds kent een nabestaandenvoorziening toe, en de voorwaarden verschillen sterk.
• Opbouwbasis of risicobasis. Sommige regelingen bouwen nabestaandenpensioen op als kapitaal (vergelijkbaar met ouderdomspensioen), andere zijn alleen verzekerd zolang de deelnemer in dienst is (risicobasis). Bij een risicobasisregeling vervalt de dekking soms bij baanwisseling, wat kan verrassen.
• Burgerlijke staat en samenlevingsvorm. Gehuwden en geregistreerd partners komen meestal in aanmerking, maar bij ongehuwd samenwonen is vaak een geregistreerd samenlevingscontract of aanmelding bij het pensioenfonds vereist.
• Kinderen. Naast partnerpensioen kennen veel regelingen ook wezenpensioen toe aan kinderen tot een bepaalde leeftijd.

Omdat deze voorwaarden zo verschillen per fonds, is de enige betrouwbare manier om zekerheid te krijgen: rechtstreeks contact opnemen met het pensioenfonds van de overledene.

Werkte de overledene bij meerdere werkgevers gedurende zijn of haar loopbaan? Dan kan er bij meerdere pensioenfondsen pensioen zijn opgebouwd, en dus ook bij meerdere fondsen mogelijk nabestaandenpensioen openstaan. Het overzicht hiervan kun je eenvoudig checken via Mijnpensioenoverzicht.nl, een centrale website waar je met DigiD kunt inloggen om te zien bij welke fondsen pensioen is opgebouwd. Dit voorkomt dat je een pensioenfonds over het hoofd ziet, wat helaas regelmatig gebeurt bij mensen die vaker van baan zijn gewisseld.

Hoe vraag je nabestaandenpensioen aan?

1. Zoek uit bij welk pensioenfonds de overledene pensioen opbouwde. Dit staat vaak op een Uniform Pensioenoverzicht (UPO) of is na te vragen bij de laatste werkgever.
2. Neem contact op met het pensioenfonds en meld het overlijden; vraag expliciet naar een eventueel nabestaandenpensioen en de aanvraagprocedure.
3. Lever de gevraagde documenten aan, zoals de overlijdensakte en een bewijs van relatie (huwelijksakte, samenlevingscontract).
4. Vraag ook na wat er gebeurt bij een nieuwe relatie of samenwonen, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
5. Bekijk gelijktijdig of er recht bestaat op de Anw via rijksoverheid.nl, en regel de overige bankzaken na overlijden zodat de lopende financiën overzichtelijk blijven.

Wacht niet te lang met deze stap: sommige pensioenfondsen keren met terugwerkende kracht uit, maar niet allemaal, en onnodig uitstel kan betekenen dat je inkomen misloopt.

Het kan prettig zijn om deze administratieve stappen samen met iemand te doorlopen, zeker in de eerste periode na een overlijden waarin veel op je afkomt. Een familielid, vriend of executeur kan helpen bij het verzamelen van documenten en het voeren van telefoongesprekken met pensioenfondsen, zodat je zelf wat meer ruimte houdt voor verwerking.

Wanneer stopt het nabestaandenpensioen?

De voorwaarden waaronder een nabestaandenpensioen kan eindigen of wijzigen, verschillen per fonds. Denk aan het bereiken van een bepaalde leeftijd van kinderen (bij wezenpensioen), of aan bepalingen rond hertrouwen of nieuw samenwonen bij partnerpensioen. Lees in ons uitgebreide artikel wanneer nabestaandenpensioen precies stopt welke situaties dit precies zijn. Vraag dit specifiek na bij het pensioenfonds, zodat je niet voor verrassingen komt te staan in een later stadium.

Heb je twijfels over je bredere financiële situatie na het overlijden van je partner? Het budgetadvies van nibud.nl kan helpen om overzicht te krijgen in wat er verandert.