Na het overlijden van een dierbare rijst vaak snel de vraag: is rouwverlof wettelijk verplicht, en hoeveel dagen mag je dan verwachten? Het korte antwoord is dat de wet geen apart ‘rouwverlof’ kent met een vast aantal dagen, maar wel een kortere vorm van verlof regelt voor de eerste, acute periode. In dit artikel lees je wat er wel en niet wettelijk is vastgelegd, en hoe je dit het beste bespreekt met je werkgever.
In het kort
- De wet kent geen apart ‘rouwverlof’ met een vast aantal dagen.
- Voor de eerste, acute dagen na een overlijden geldt calamiteitenverlof.
- Verlof voor de periode daarna hangt vaak af van de cao of afspraken met de werkgever.
Wat regelt de wet precies?
In de Wet arbeid en zorg is calamiteitenverlof opgenomen: een kort, betaald verlof voor onvoorziene, acute persoonlijke omstandigheden, waaronder het overlijden van een naaste. Dit verlof is bedoeld om de eerste, meest noodzakelijke zaken te regelen, zoals het regelen van de eerste stappen na het melden van het overlijden. De wet noemt geen vast aantal dagen; de duur moet ‘redelijk’ zijn, afgestemd op de situatie. Voor de meest actuele en volledige tekst van deze regeling kun je terecht op rijksoverheid.nl.
Belangrijk om te onthouden: calamiteitenverlof is niet hetzelfde als ‘rouwverlof’ in de brede zin van het woord. Het is vooral gericht op de eerste, acute periode, niet op de weken of maanden van rouwverwerking die daarna volgen.
Wat gebeurt er ná de eerste dagen?
Voor de periode na de eerste acute dagen bestaat er geen aparte wettelijke verlofvorm die specifiek ‘rouwverlof’ heet. Werknemers zijn dan vaak afhankelijk van:
- De cao. Veel cao’s kennen een aanvullende regeling voor bijzonder verlof bij overlijden, met een vast aantal dagen, bijvoorbeeld bij het overlijden van een partner, kind of ouder.
- Het personeelshandboek of de arbeidsovereenkomst. Sommige werkgevers hebben een eigen, aanvullende regeling die verder gaat dan de wet.
- Individuele afspraken met de werkgever. Ook zonder formele regeling bieden veel werkgevers in de praktijk coulance, bijvoorbeeld door verlof gedeeltelijk onbetaald te maken of door extra vrije dagen toe te staan.
Het is dus altijd verstandig om zowel de cao als het personeelshandboek te checken voordat je conclusies trekt over wat wel of niet mogelijk is.
Hoeveel rouwverlof krijg je gemiddeld?
Omdat er geen landelijke, wettelijke norm is voor de periode na de eerste acute dagen, verschilt het aantal dagen sterk per werkgever en cao. Sommige regelingen kennen bijvoorbeeld enkele dagen bij het overlijden van een partner of kind, en iets minder bij een ouder, broer of zus. Andere cao’s maken juist geen onderscheid in de relatie tot de overledene en kennen één vaste regeling voor bijzonder verlof. Twijfel je over wat er in jouw cao staat, dan kan de HR-afdeling of een vakbond dit voor je opzoeken.
Werk je als zelfstandige of freelancer, dan geldt geen van deze regelingen automatisch: er is dan geen werkgever die verlof toekent. Het is dan vooral een kwestie van zelf de tijd nemen die nodig is, eventueel in overleg met opdrachtgevers over het verschuiven van deadlines.
Hoe bespreek je rouwverlof met je werkgever?
Een overlijden overkomt je, en het is niet altijd makkelijk om er zakelijk over te praten. Toch helpt het om een paar dingen helder te hebben:
- Meld het overlijden zo snel mogelijk bij je werkgever of leidinggevende, ook als je de details nog niet rond hebt.
- Vraag concreet naar de regeling in de cao of het personeelshandboek, in plaats van te veronderstellen wat wel of niet mag.
- Bespreek een realistische periode. Naast de acute dagen kan het prettig zijn om afspraken te maken over een geleidelijke terugkeer, bijvoorbeeld eerst parttime.
- Leg afspraken schriftelijk vast, ook als ze in coulance zijn gemaakt, zodat er later geen onduidelijkheid ontstaat.
Rouwverlof is voor veel mensen onderdeel van een bredere periode van rouwverwerking, die per persoon en per verlies anders verloopt. Neem waar mogelijk de tijd die je nodig hebt, en wees niet te streng naar jezelf als dat langer duurt dan de formele verlofperiode.
Wat als je er niet uitkomt met je werkgever?
Loopt het gesprek met je werkgever niet soepel, of is er onduidelijkheid over je rechten, dan kun je terecht bij een vakbond, een jurist gespecialiseerd in arbeidsrecht, of de site van de Rijksoverheid voor de actuele regels. Een vakbond kan ook helpen bij het interpreteren van jouw specifieke cao.
Veelgestelde vragen
Is rouwverlof wettelijk verplicht in Nederland?
Er bestaat geen apart ‘rouwverlof’ in de wet met een vast aantal dagen. Wel is er calamiteitenverlof voor de eerste, acute dagen na een overlijden. Verlof daarna is meestal afhankelijk van de cao of afspraken met de werkgever.
Hoeveel calamiteitenverlof krijg je bij een overlijden?
Calamiteitenverlof is bedoeld om de eerste, meest noodzakelijke zaken te regelen en duurt meestal een korte, redelijke periode, vaak een dag of enkele dagen. De exacte duur is niet wettelijk vastgelegd in dagen, maar moet ‘redelijk’ zijn gezien de situatie.
Wat als mijn cao geen rouwverlof regelt?
Kijk dan naar het personeelshandboek of overleg met je werkgever. Veel werkgevers bieden in de praktijk coulance, ook als er geen formele regeling is. Leg gemaakte afspraken bij voorkeur schriftelijk vast.
